ĐỀ CƯƠNG THAM KHẢO ÔN TẬP KIỂM TRA HỌC KỲ I MÔN SỬ 7 NH 2015-2016
I/ NỘI DUNG TỪ BÀI 12 ĐẾN BÀI 17 THEO CHUẨN KIẾN THỨC KỸ NĂNG
1 . Những thay đổi về mặt xã hội thời Lý
|
Các tầng lớp
|
Quyền lợi kinh tế
|
Quyền lợi xã hội
|
|
Hoàng tử,công chúa và quan lại
|
Nhà nước phong cấp ruộng
|
Trở thành địa chủ có thế lực
|
|
Nông dân công xã
|
Làng xã chia ruộng
|
Làm nghĩa vụ với nhà nước
|
|
Nông dân nghèo
|
Cày ruộng cho địa chủ
|
Nộp tô cho địa chủ
|
|
Thợ thủ công
Người buôn bán
|
Sản xuất trao đổi hàng hóa
|
Nộp thuế và làm nghĩa vụ cho nhà vua
|
|
Nô tì
|
Tù binh, nợ nần hoặc bị tội nặng hoặc tự bán thân
|
Phục vụ trong cung điện hoặc các nhà quan
|
2 . Giáo dục và văn hóa thời Lý
Giáo dục
- Năm 1070, nhà LÝ xây dựng Văn miếu để thờ Khổng Tử và là nơi dạy học cho các con vua
- Năm 1075, khoa thi đầu tiên được mở để tuyển chọn quan lại, nhưng chế độ thi cử chưa qui cũ nề nếp, khi nhà nước có nhu cầu mới mở khoa thi
- Năm 1076, lập Quốc Tử Giám cho con em quí tộc đến học
Văn hóa:
- Các vua nhà Lý đều sùng bái đạo Phật, chùa tháp được xây dựng nhiều
- Các loại hình văn hóa dân gian như đá cầu, đua thuyền được ưa chuộng
+ Kiến trúc : có quy mô tương đối lớn, tính cách độc đáo (chùa Một cột, tháp Báo thiên..)
+ Điêu khắc : trình độ điêu tinh vi, thanh thoát được thể hiện trên tượng Phật, bệ đá hình hoa sen, hình trang trí Rồng là hình tượng nghệ thuật độc đáo, phổ biến của thời Lý.
- Phong cách nghệ thuật đa dạng, độc đáo và linh hoạt của nhân dân ta thời Lý đã đánh dấu sự ra đời của một nền văn hóa riêng biệt của dân tộc – văn hóa Thăng Long.
3 . Nhà Trần xây dựng quân đội và củng cố quốc phòng
+ Quân đội gồm 3 bộ phận:
Cấm quân:
- Bảo vệ kinh thành, nhà vua
- Được chọn từ những thanh niên khỏe mạnh ở quê họ Trần
Quân ở lộ:
- Ở đồng bằng gọi là chính binh
- Ở miền núi gọi là phiên binh
- Ở làng xã gọi là hương binh
Quân của các vương hầu:do các vương hầu tuyển lựa riêng
+ Củng cố quốc phòng
- Quân đội được tuyển dụng theo chính sách” ngụ binh ư nông” chủ trương “quân cốt tinh, không cốt đông”
- Quân đội thường xuyên luyện tập võ nghệ, binh pháp
- Cử tướng giỏi đóng giữ những nơi hiểm yếu, vua Trần thường đi kiểm tra.
4 . Nguyên nhân thắng lợi và ý nghĩa lịch sử của ba lần kháng chiến chống quân Mông-Nguyên
a. Nguyên nhân thắng lợi
- Nhà Trần có sự chuẩn bị rất chu đáo về mọi mặt cho mỗi cuộc kháng chiến
- Có sự gắn bó đoàn kết giữa triều đình và nhân dân ( thực hiện kế hoạch vườn không nhà trống)
- Nội bộ triều đình đoàn kết, thực hiện chiến thuật đúng đắn, có các danh tướng như vua Trần Nhân Tông, Trần Quang Khải, Trần Khánh Dư… Đặc biệt là quốc công tiết chế Trân Quốc Tuấn
- Biết lợi dụng lợi thế của đất nước buộc giặc từ mạnh sang yếu từ chủ động sang bị động để tiêu diệt chúng.
b. Ý nghĩa lịch sử
- Đập tan tham vọng xâm lược của nhà Nguyên
- Khẳng định sức mạnh của dân tộc ViệtNam, nâng cao lòng tự hào, tự cường cho dân tộc, củng cố niềm tin cho nhân dân
- Góp phần xây dựng truyền thống chiến đấu củng cố sự đoàn kết toàn dân
- Góp phần ngăn chặn cuộc xâm lược của quân Nguyên – Mông đối với Nhật Bản và các nước phươngNam.
5 . Những biện pháp cải cách của Hồ Quý Ly
Chính trị:Cải tổ hàng ngũ võ quant hay thế các võ quan cao cấp nhà Trần bằng những người không phải họ Trần nhưng có tài năng và thân cận
Đổi tên một số đơn vị hành chính cấp trấn và qui định cụ thể cách làm việc của bộ máy chính quyền các cấp
Kinh tế tài chính: Phát hành tiền giấy thay tiền đồng, ban hành chính sách hạn điền , qui định lại biểu thuế
Xã hội: ban hành chính sách hạn chế nô tì, những năm đói bắt nhà giàu phải bán thóc cho dân đói và tổ chức nơi chữa bệnh cho dân
Văn hóa giáo dục: ra chính sách hạn chế nhà sư,
- Dịch sách chữ Hán ra chữ Nôm để dạy học trong hoàng tộc, sửa đổi chế độ thi cử
Quân sự; làm lại sổ đinh để tăng quân số, tích cực sản xuất vũ khí
6. Tác dụng và hạn chế của cải cách Hồ Quý Ly
Tác dụng: - Hồ Quý Ly thực hiện cải cách khá toàn diện để đưa đất nước thoát khỏi tình trạng khủng hoảng
- Góp phần hạn chế sự tập trung ruộng đất của quý tộc địa chủ, làm suy yếu thế lực họ Trần, tằng thu nhập và tăng quyền lực cho nhà nước
Hạn chế: Một số chính sách chưa triệt để (nô tì chưa được giải phóng thân phận) chưa giải quyết được những yêu cầu bức thiết của cuộc sống nhân dân
II/ CÂU HỎI NÂNG CAO
- Đánh giá về nhân vật Trần Thủ Độ, Hồ Quý Ly
- Nhận xét về chủ trương “quân cốt tinh không cốt đông” và chính sách “ngụ binh ư nông” trong việc xây dựng quân đội thời nhà Trần.
III/LỊCH SỬ ĐỊA PHƯƠNG
- Cơ sở nào cho thấy, từ rất xa xưa, con người đã có mặt ở vùng đất Sài gòn?
- Người Việt đã tiến hành sản xuất trên vùng đất mới như thế nào?
Hết.